Bent u een besteder of een spaarder?

We stellen ons graag voor dat de basisregels van geldbeheer eenvoudig zijn: geef minder uit dan u verdient en spaar wat geld voor de toekomst. En toch is het in werkelijkheid bijna nooit zo eenvoudig. Geld kan een gecompliceerde, emotionele kwestie zijn. En dat kan de manier waarop u spaart en uitgeeft beïnvloeden.

Of u uzelf nu persoonlijk identificeert als een besteder of een spaarder, het vinden van balans in uw relatie met geld kan de sleutel zijn tot het leiden van het leven dat u wilt. Dus hoe zou u deze vraag beantwoorden: heeft u de neiging om uw geld uit te geven of te sparen? Voor velen van ons varieert het antwoord afhankelijk van wanneer we geboren zijn.
 

Volwassenen in latere levensfasen identificeren zich minder vaak als besteders

Op jonge leeftijd kan geld schaars zijn, dus sparen krijgt misschien niet de prioriteit.En naarmate onze financiële reis voortduurt, zullen we meer geldervaringen opdoen en kunnen onze opvattingen veranderen.

"Onze kijk op geld verandert naarmate we ouder worden. Als jongere voelen we ons vaak onzeker over geld, maar later worden we bewuster en voorzichtiger met ons geld," legt Megan McCoy uit. Zij is huwelijks- en gezinstherapeut, erkend financieel adviseur en universitair docent financiële planning. Haar onderzoek richt zich op financiële therapie: het ontdekken van de relatie tussen geld en emoties.

Een andere reden waarom we meer gaan sparen, heeft te maken met de ontwikkeling van onze hersenen. "Ons vermogen om na te denken over de toekomstige gevolgen van onze keuzes wordt bepaald door onze frontale hersenkwab. Onderzoek toont aan dat dit deel van onze hersenen pas volledig ontwikkeld is als we halverwege de dertig zijn," aldus McCoy.

Is het mogelijk om een goede balans te vinden tussen sparen en uitgeven? Jazeker. De eerste stap is om goed te kijken naar waar u zich bevindt in het spectrum van sparen en uitgeven.
 

Spaarders versus besteders: zit het allemaal in de hersenen?

Of u veel spaart of juist veel uitgeeft, heeft vaak te maken met emoties en hoe uw hersenen zijn 'bedraad'.

"Hersenonderzoek laat zien dat bij mensen die zichzelf spaarders noemen, het pijncentrum in de hersenen sterker reageert bij uitgaven dan bij mensen die graag geld uitgeven. Zij ervaren letterlijk meer pijn bij het uitgeven van geld," zegt McCoy.

Aan de andere kant blijkt uit onderzoek dat mensen die geneigd zijn geld uit te geven, minder pijn of ongemak ervaren als gevolg van die uitgaven. Wat fascinerend is, is dat onderzoekers hebben ontdekt dat er geen significant verschil is tussen spaarders en spenders wat betreft materialisme. Het is niet zo dat spenders meer willen; ze hebben gewoon minder pijn als ze uitgeven.
 

Waarom we zijn zoals we zijn

Maar waarom gebeurt dat? Hoe komt het dat sommige mensen spaarders worden en anderen besteders, zelfs binnen hetzelfde gezin? Het begint al op jonge leeftijd.

"Mensen doen belangrijke ervaringen met geld op tijdens hun jeugd en het opgroeien. Soms zijn deze ervaringen positief, soms negatief. Maar ze hebben vaak een blijvende invloed op onze relatie met geld," legt McCoy uit.

Het kan zijn dat u als kind armoede heeft meegemaakt of dat u uw ouders ruzie heeft zien maken over geld. Of het kunnen positieve ervaringen zijn, zoals budgetbesprekingen met het gezin of een grote vakantie waarvoor uw gezin heeft gespaard.

"Onze geldervaringen bepalen hoe we denken over de rol van geld in ons leven en in de wereld," zegt McCoy.

Hoewel onze vroege geldervaringen ons vormen, hoeven ze ons leven niet te bepalen. Denk eens na over uw opvoeding en ervaringen. Welke gewoonten rond geld wilt u behouden? En welke wilt u loslaten?
 

Hoe vindt u de balans tussen sparen en uitgeven?

Wilt u nieuwe geldgewoonten ontwikkelen? Probeer dan een aantal praktische trucs om uw automatische reactie te doorbreken.

"Het doel is niet om u te veranderen in een spaarder of besteder. De trucs die u gebruikt, moeten u helpen om uw natuurlijke neiging in balans te brengen," aldus McCoy.
 

Tips voor mensen die graag uitgeven

• Door financiële beslissingen te automatiseren, haalt u de emotie eruit en bouwt u een stevige spaarbuffer op. Regel bijvoorbeeld dat er automatisch geld van uw salaris naar uw spaarrekening gaat. Doe ook mee aan een eventuele pensioenregeling van uw werkgever. Vier af en toe kleine successen: dit helpt u gemotiveerd te blijven.
   
• Betaal contant, niet met uw creditcard. Overweeg de enveloppenmethode. Dit is een strikte manier om uw uitgaven te beheren zodat u uw spaardoel haalt. U gebruikt dan geen creditcard als u te weinig contant geld heeft. Zo werkt het: maak voor elke uitgavencategorie een envelop en stop er het geld in dat u ervoor beschikbaar heeft. Het geld in de envelop is alles wat u mag uitgeven in die categorie tot de volgende betaaldag. Is de envelop leeg? Dan is het geld op. Geld dat overblijft, gaat naar uw spaarrekening. U kunt dit ook digitaal doen met een app of spreadsheet. Dit helpt u om u aan uw plan te houden. Uit onderzoek blijkt dat mensen mentale weerstand ervaren tegen het gebruiken van geld uit een envelop voor een ander doel dan waarvoor het bestemd was. Het helpt als u de categorie op de envelop schrijft en deze dichtplakt.
   
• Geniet van online shoppen zonder iets te kopen. Uw winkelwagentje vullen met artikelen kan net zoveel plezier geven als daadwerkelijk iets kopen (en online is het heel makkelijk om uw wagentje vol te laden). Maar soms krijgt u spijt als al die pakketjes thuiskomen. In plaats van direct naar de kassa te gaan, kunt u de artikelen in uw winkelmandje laten staan en 24 uur wachten. Kijk daarna pas of u het nog steeds wilt kopen. "Vaak is de opwinding van het klikken na een dag verdwenen en kijkt u heel anders naar de spullen," zegt McCoy.
   
• Bedenk hoelang u voor een aankoop moet werken. Uw tijd is kostbaar. Het is daarom goed om stil te staan bij hoeveel van uw tijd een aankoop kost. Wilt u iets duurs kopen? Reken dan uit hoeveel uur u daarvoor moet werken. Vraag uzelf af of het die tijd echt waard is. Soms is het antwoord 'ja', maar soms ook 'nee'.  
   

Overwegingen voor spaarders

• Maak geld over naar een speciale rekening voor leuke uitgaven. "Wanneer u dat geld gebruikt, hoeft u geen stress of schuldgevoel te ervaren. U heeft immers een plan gemaakt, waardoor u weet dat u dit geld veilig kunt uitgeven. Dat geeft rust," aldus McCoy.
   
• Overweeg betalen zonder contant geld. Onderzoek toont aan dat contant betalen pijnlijker voelt dan betalen met een pas. Betaalt u uw creditcard elke maand volledig af? Dan kunt u misschien zelfs voordeel halen uit een creditcard met extraatjes (zoals spaarpunten of cashback).
   

Een evenwichtige benadering van geld kan u gelukkiger maken

Het maakt niet uit of u van nature een spaarder of een besteder bent: iedereen heeft baat bij een bewuste omgang met geld. Als u de balans vindt, kunt u uw doelen op korte én lange termijn bereiken en ondertussen ook genieten van het leven.